Dylexie en (aangepast) lezen
Doelstelling:Het verbeteren van de toegang van de voorziening aangepast lezen voor dyslecten. De werkgroep doet dit door:
Activiteiten:
Resultaat Lectuur en informatie wordt voor lezers met dyslexie net zo toegankelijk als voor gewone lezers. Tijdpad 2011 e.v. Dyslexie en leesbevorderingaugustus 2011 Na de erkenning van dyslexie als leeshandicap is in de loop van de jaren een geheel nieuwe en grote gebruikersgroep toegevoegd aan de dienstverlening van aangepaste leesvormen. Het afgelopen jaar is door de NLBB een ledenwerkgroep gevormd om een eerste verkenning te doen naar de specifieke ervaringen van dyslectische leden. Na gesprekken met deze leden en opmerkingen die de NLBB ontving hebben wij de ingewikkelde route en mogelijkheden om te lezen (in aangepaste vorm) voor mensen met dyslexie in kaart gebracht. Verzoek afgewezen, wat nu? Meerdere malen werden wij benaderd met de volgende vraag: “Wist u dat de dienstverlening aan MBO- en HBO-studenten en scholieren met dyslexie de afgelopen jaren fors is versoberd? Zij mogen alleen nog gebruik maken van de reeds bestaande ingesproken en ingescande (tekstbestanden) studie- en schoolboeken, die ooit zijn aangevraagd door en omgezet voor studenten met een visuele handicap. De boeken worden niet meer op verzoek van een dyslectische lezer ingesproken. Wat kan de NLBB hieraan doen?” Een andere klacht die ons bereikte was: “Wist u dat het overgrote deel van de verzekerden met dyslexie van hun zorgverzekeraar geen Daisy-speler of gelijkwaardig hulpmiddel bij het lezen krijgt verstrekt, ondanks dat dit een voorziening in het basispakket is?” Het is spijtig dat deze mensen (volwassenen en kinderen) zo de toegang tot de gesubsidieerde dienstverlening voor aangepast lezen wordt ontzegd. Immers, niet iedereen kan de Daisy-speler uit eigen middelen bekostigen. Wat zijn de leesmogelijkheden voor dyslectici? Uit verschillende onderzoeken is gebleken dat dyslectici baat hebben bij gesproken boeken. Veelal wordt de gewone, gedrukte tekst gelezen, terwijl tegelijkertijd de tekst, via de koptelefoon, wordt beluisterd. Er zijn ook dyslectici die baat hebben bij een groter lettertype. De NLBB heeft de huidige voorziening in het stelsel van openbare bibliotheken, zoals het aanbod via het Loket aangepast lezen en dat van Dedicon Educatief in kaart gebracht. Wat zijn we tegengekomen? De voorzieningen voor aangepaste lectuur in Nederland richten zich niet specifiek met hun aanbod op de doelgroep van dyslectische lezers. Zij moeten zelf hun weg vinden als zij ondanks hun leeshandicap toch graag en veel willen blijven lezen. n de openbare bibliotheken of boekhandels in Nederland is, op enkele kinderboekjes na, geen aanbod van boeken die in één pakket samen met de gesproken versie worden aangeboden. De dyslectische persoon moet zelf naast de gedrukte tekst de gesproken versie erbij zoeken. Een deel van de dyslectische jongeren heeft de boeken het liefst in een ruime, duidelijke letter aangeleverd. In een bibliotheek met een Makkelijk Lezen Plein zijn die vaak goed te vinden, al is de keuze zeer beperkt. Speciaal lettertype makkelijk leesbaar voor dyslecticiDe nieuwste thriller van David Baldacci verscheen in een ‘dyslexie-vriendelijke’ uitgave. Baldacci is zelf nauw betrokken geweest bij de totstandkoming van het speciale font voor dyslectici. De Amerikaan heeft al jaren een stichting voor de bestrijding van analfabetisme. Het boek is uitgegeven door Bruna en te koop in de boekhandel. De Nederlandse ontwerper Christian Boer, zelf dyslectisch, heeft het speciale lettertype de lettergrootte ontwikkeld. Onlangs won hij met dit lettertype de Smart Future Award. Christian ontwikkelde een lettertype waarbij dyslectici minder leesfouten maken. Het bekroonde font Dyslexia gaat door naar de internationale finale van de Future Minds Award later dit jaar. Het Lettertype Dyslexie is ontwikkeld om mensen met dyslexie met minder moeite te laten lezen. De letters zijn zodanig ontworpen dat ze sneller worden herkend. Door het eigen karakter van de letters te verduidelijken, wordt verwisseling, draaien en spiegelen tegengegaan. Daarnaast zijn er vele andere aanpassingen gemaakt in het lettertype, die mensen met dyslexie helpen met lezen. Het lettertype is geheel toegesneden op het verhogen van het leesgemak voor dyslectici, dus niet voor lezers met gewone leesvaardigheden. De firma Lexima heeft programma’s ontwikkeld om te lezen en te schrijven met dit nieuwe lettertype, meer informatie hierover vindt u hier. Overzicht van aanbieders van aangepaste lectuur en informatie:Er is geen goed zicht op het totale aanbod van aangepaste lectuur, dat geleend kan worden, omdat dit aanbod versnipperd is over verschillende dienstverleners. De NLBB geeft hier het overzicht: Openbare bibliotheken Zij bieden o.a. boeken in groteletter. Er is voldoende aanbod voor volwassenen, maar zeer weinig aanbod van romans voor de jeugd. Ook is een beperkt aantal titels van gesproken boeken op cd en Daisy-cd beschikbaar. Een deel van de gesproken uitgaven bevat een verkorte versie van de roman, deze mogen door scholieren niet voor hun lijst worden gelezen. Voor de Daisy-cd’s moet eerst een Daisy-speler worden aangeschaft. Dedicon educatief Schoolboeken en leermethoden voor basis- en voortgezet onderwijs in aangepaste leesvorm kunnen bij Dedicon worden aangevraagd. In de meeste gevallen gaat het hier om Daisy-gesproken-boeken. Maar Dedicon levert ook tekstbestanden van studieboeken die op het scherm van de computer voorgelezen en bewerkt kunnen worden met programma’s als Kurzweil en Sprint. Voor al het aanbod geldt dat dyslectici gebruik kunnen maken van wat er bij Dedicon voorradig is. Op verzoek van een dyslectische klant worden geen methoden geproduceerd. Dedicon geeft aan dat het speciaal hiervoor bestemde budget 2010-2012 van het Ministerie van OCenW al geheel benut is. Loket aangepast-lezen Dyslectische leerlingen moeten behalve leerboeken ook romans voor de boekenlijst lezen. Het aanbod van gesproken romans in openbare bibliotheken in Nederland is hiervoor niet toereikend. Daarom schrijven veel dyslectische leerlingen zich in bij het Loket aangepast-lezen om de boeken voor hun literatuurlijst op Daisy gesproken cd toegestuurd te krijgen. De boekhandel Behalve deze mogelijkheden in het zogenaamde leenstelsel, zijn luisterboeken te koop in de boekhandel, vaak ingesproken door een bekende Nederlander. Spijtig is dat de keuze relatief beperkt is en dat de gesproken weergave soms een verkorte weergave bevat van de originele, geschreven uitgave. Overheid, dienstverleners en uitgevers bieden iedereen met een leeshandicap gelijkwaardige toegang tot lectuur, studiemateriaal en informatie. Ook aan mensen met dyslexie? Dit ideaalbeeld is nog lang niet bereikt. De komende tijd gaat de NLBB, die als vereniging belangen samenbrengt en versterkt, met Overheid, dienstverleners en uitgevers in gesprek en op zoek naar oplossingen. Ideaalbeeld zou zijn dat alle instanties de persoon met dyslexie als volwaardige klant erkennen en helpen op de weg naar Onbeperkt lezen. De NLBB probeert uitgevers te overtuigen van het belang van uitgaven in aangepaste leesvorm. Een “verhaal moet voor iedereen toegankelijk zijn, in welke vorm dan ook”. Bibliotheken zouden ook luisterboeken kunnen promoten en deze betrekken bij leesbevorderingprojecten. Jongeren zouden hun titels voor de verplichte boekenlijst van school ook moeten kunnen downloaden. Zo zouden verschillende partijen een maatschappelijke bijdrage kunnen leveren en bijdragen aan het wegnemen van drempels om met name jongeren met dyslexie kennis te laten maken met de mooie verhalen in de literatuur. Adressen van aanbieders aangepaste lectuur:Voor het lezen in grote letter en een beperkt aanbod van gesproken boeken op cd kunt u terecht bij uw openbare bibliotheek. Voor het aanvragen en lenen van (algemene collectie) gesproken boeken en tijdschriften geleverd op Daisy-cd kunt u terecht bij het Loket aangepast-lezen. Bij het Loket kunt u ook informatie krijgen over het streamen van gesproken boeken. Loket aangepast-lezen http://www.aangepast-lezen.nl tel. 070 3381 500. Voor het aanvragen van aangepaste lectuur voor studie of vakbeoefening (het aanvragen van schoolboeken in aangepaste vorm gaat via de scholen) kunt u terecht bij Dedicon Educatief http://educatief.dedicon.nl/ of tel. 0486 486 486. Overzicht van leveranciers leeshulpmiddelen (apparatuur):Voor de aanschaf van o.a. Daisy-spelers, Kurzweil 3000, Sprint Plus of andere apparatuur kunt u bij onderstaande leveranciers terecht. Zij geven ook informatie over vergoedingen en over de aanvraagprocedure per zorgverzekeraar. Lexima tel. 033 – 432 44 52 Optelec tel. 088-6783555 World Widevision tel. 013 52 85 666 Informatie over dyslexie en adressen:Alle informatie over dyslexie, verenigingen, adressen vindt u u dyslexie.startpagina.nl |
|||