Werkgroep Braille Kwaliteit

April 2010:

Vorig jaar stond het brailleschrift centraal vanwege het Louis Braillejaar. Vanuit de ledenvergadering is de suggestie gedaan “dat een werkgroep standaardregels voor het brailleren zou moeten opstellen”. Ook werd geopperd dat titels van Daisy-cd’s in braille zouden moeten worden weergegeven. Daarnaast is er behoefte aan eenvoudige brailleboekjes met reliëfplaatjes voor de beginnende braillelezertjes en eenvoudige en leuke leesboekjes voor volwassenen die beginnend braille-lezer zijn.

Voorstel van de vereniging: Dit voorjaar begint een ledenwerkgroep ‘Braille’ aan de hand van de zeven braillestellingen van het Braillesymposium 2009 met de uitwerking van een aantal van deze belangrijke bevindingen. De werkgroep zal het belang van braille bewaken en blijvend aan de orde stellen. Hun activiteiten worden gecommuniceerd via de website www.louisbraille.nl. Deze site zal worden omgebouwd tot een informatieve site met alle aspecten van het brailleschrift. De zeven braillestellingen vindt u terug in de bundel ‘Braille van a tot z’, verkrijgbaar in braille (t247306) en op Daisy-cd (a423341) bij het Loket aangepast-lezen.

September 2010:

Tijdens de eerste bijeenkomst in mei is gesproken over de prioriteiten in de lijst van braille- actiepunten. Er is afgesproken in drie groepen te gaan werken aan drie onderwerpen en de verslagen en uitkomsten weer terug te koppelen aan elkaar. Ook zal de website www.louisbraille.nl worden gebruikt en bewerkt als informatieve en actuele site over alles wat met braille te maken heeft.

De werkgroep kwam in juli voor het eerst bij elkaar. De werkgroep stelde tijdens deze eerste bijeenkomst vast dat zij graag een betere toepassing van de bestaande braillestandaard zou willen zien. Er is ook behoefte aan naslagwerken of het vastleggen van regels. Zo zou het afbreken aan het eind van de pagina op één zelfde manier moeten gebeuren. De verschillende producenten moeten overleg hebben over dit soort zaken en meer naar de opmerkingen van de braillelezers luisteren. Men zou graag willen weten hoe bepaalde letters in vreemde talen worden gespeld in braille. Zijn er overzichten beschikbaar van de internationale alfabetten en de wiskundetekens? Is het overzichtboek van de wereldtalen in braille, genaamd ‘Braille du monde’ ook in braille beschikbaar? Er is in de eerste bijeenkomst ook uitgebreid gesproken over de kwaliteit van braille. Met name de fouten die door het scannen van gedrukte boeken ontstaan, worden door veel lezers als zeer hinderlijk ervaren. Daarnaast is een aantal onderwerpen dat aan de orde is gekomen op het Braillesymposium van 2009 ook op de actiepuntenlijst van de werkgroep gezet. Het gaat om: ‘braille kortschrift” en ‘bladmuziek in braille’. Aan deze werkgroep nemen deel: Leo Dijk, Mieps Fontein, Hans Smit en Hans Damave.

November 2010:

Kwaliteitsvragen gesteld aan Dedicon tijdens een bezoek van de werkgroep Braille Kwaliteit aan de locatie Rijswijk:

De indeling en het afbreken van braillebanden en scanfouten

De werkgroep heeft ingebracht het als zeer hinderlijk te vinden dat de banden soms abrupt worden afgebroken en dat niet naar een “natuurlijk afbreekmoment” is gezocht.

Hans Smit vraagt zich af op welk moment de afbrekingen worden gemaakt tussen de verschillende banden. Ton legt uit dat het boek wordt gescand en dat er vervolgens een programma “over heen gaat” dat zoekt naar gunstige plekken om af te breken. Hiervoor zijn 5 pagina’s marge berekend waarbinnen het programma kan schuiven. Het is dus geen mensenwerk en daarom begrijpelijk dat er soms op vreemde plekken wordt afgebroken. Het afbreken op vreemde plekken wordt intern bij Dedicon niet als kwaliteitseis gezien. Ton legt uit dat het bij studie- en vakboeken minder mis gaat omdat er meer structuur in deze boeken zit. Romans hebben weinig tot geen structuur en hierdoor gaat het vaker mis.

De werkgroep vraagt of Dedicon ervaring heeft met producenten in het buitenland en of daar ook een dergelijk scanprobleem speelt? Het is bij Ton niet bekend of er in het buitenland producenten zijn die met hetzelfde systeem werken.

Hoe ging het splitsen bij oudere brailleboeken?Ton geeft toe dat het vroeger beter ging. Volgens de nieuwe productiewijze gaat het produceren sneller en hiervoor is een stukje kwaliteit ingeleverd.

Is het niet mogelijk te controleren op afbrekingen?

Dit is wel mogelijk maar dit vergt veel meer mensenwerk, ook de inhoudsopgave moet na de wijzigingen weer worden aangepast, dus kost het meer tijd en dus meer geld.

Hans Smit wil toch pleiten voor meer menselijke controles.

Ton zegt dat de klant niet hoeft te merken van eventuele scanfouten, de kwaliteitscontrole wordt door Dedicon gedaan. De boeken worden nagekeken op cijfers en jaartallen omdat deze altijd moeten kloppen. Ton zegt dat er sinds de productie naar India is overgebracht geen verschillen in kwaliteit zijn ontstaan.

Hans Smit vraagt waarom er niet meer gebruik van bronbestanden van de uitgevers wordt gemaakt. Ton zegt dat deze voor algemene lectuur nog niet veel worden geleverd of niet goed bruikbaar zijn. Of de levertijd is zodanig lang dat het boek sneller kan worden geleverd als het wordt gescand.

Kwaliteit

De werkgroep vindt het belangrijk dat de symbolenlijst in de boeken ook wordt toegepast. Bij veel titels staat de lijst keurig voorin en worden de symbolen vervolgens niet toegepast. Kan dit worden verbeterd? Ton geeft aan dat dit kan worden verbeterd als het gaat om individuele gevallen met de gegevens van het boek erbij. Hans Smit geeft hem het boeknummer op van een boek waarin de symbolen niet zijn toegepast. Ton zal er naar kijken en een reactie sturen. Hans vindt dat het brailleboek een 1 op 1 kopie van het zwartdruk moet zijn. Over de kwaliteit zegt hij dat Dedicon er naar streeft om bijvoorbeeld examens foutloos aan te bieden. Dit is voor algemene lectuur niet haalbaar binnen het hiervoor bestemde budget. Het is toegestaan om per 4 braille pagina’s één fout te hebben. Dedicon heeft hierover een prestatiecontract getekend met het SIOB. Bij het afsluiten van dit contract is de doelgroep niet betrokken geweest.

Ton zegt dat het aantal fouten gemiddeld veel lager ligt, namelijk 1 fout per 10 pagina’s. Hans Smit merkt op dat de braillelezers niet alle fouten doorgeven, ze willen gewoon prettige kunnen doorlezen. Hans Damave vult aan dat hij zich soms weer braille corrector voelt als hij een boek leest en dit leidt erg af.

Rekent het SIOB af als het aantal fouten hoger uitvalt dan is afgesproken?

Nee, er is controle op het aantal werkelijke fouten. De enige fouten die achteraf worden geconstateerd en verbeterd komen binnen via het Loket.

Koen vraagt wat het algemene beeld is van de door Dedicon geleverde boeken.

Mieps reageert dat de kwaliteit van de punten onregelmatig is. Soms vallen punten weg. Dit is niet iets van oudere boeken maar ook in recente uitgaven gebeurt dit regelmatig. Hierdoor wordt bijvoorbeeld de letter o als een r gelezen. En soms is de punt zo scherp dat je er bijna je vingers aan bezeert.

Dit is een printer probleem. De printer moet regelmatig worden nagekeken en bijgesteld worden.

Hans Smit reageert op de vraag van Koen dat door de slechtere indeling van de banden (en bijvoorbeeld het nodeloos inspringen van een halve pagina) het braille lezen soms een ergernis is geworden. En het lijkt alleen maar erger te worden.

Leo noemt nogmaals de vergelijking met een zwartdruk. Met een gekocht zwartdruk bij de boekhandel met veel drukfouten ga je terug en eist een nieuw exemplaar.

Koen: “We produceren 500 tot 600 titels per jaar en ik ben bang dat een hogere kwaliteit ten koste van de kwantiteit gaat. Bovendien gaat het nog meer geld kosten”.

Hans Smit ervaart ook als hinderlijk dat grafieken en tabellen in algemene lectuurboeken zomaar, zonder verder uitleg, worden weggelaten. Daarnaast lijkt het ook dat gegevens van de omslag, bijvoorbeeld de titel van de originele uitgave bij vertalingen, wordt weggelaten. Een brailleboek is toch een van kaft-tot-kaft-weergave van het zwartdruk?

Contact met uitgevers

Koen doet verslag van de onderhandelingen met het uitgeversverbond (NUV). Gevraagd wordt waarom er tot op heden geen nieuw convenant getekend is.

Waarom is er achterdocht bij de uitgevers naar de doelgroep van blinde lezers? Heeft dit te maken met de uitleen via de openbare bibliotheken en dat hierdoor de producten niet meer aan een afgeschermde doelgroep worden gestuurd? Maar dit geldt toch niet voor braille? Daarnaast vindt de werkgroep het kwalijk dat er geen afgevaardigden van de gebruikers in dit overleg zitten.

Koen kan geen klip en klaar antwoord op deze vragen geven.

Belangen en invloed braillelezers

Waarom is personeel dat goed werk verrichtte ontslagen? In deze tijd zijn genoeg blinden die aan de slag zouden willen als braille corrector.

Leo spreekt zijn zorg uit over de kwaliteit van braille. Er wordt veel te veel gedaan en geroepen zonder dat de doelgroep er zelf bij wordt betrokken.

Koen geeft aan dat er geen directe contacten met de gebruikers zijn maar dat dit is geregeld via Loket en Gebruikersraad SIOB. Hans Smit reageert dat de Gebruikersraad SIOB alleen een adviesorgaan is. Zij hebben geen achterban zoals bij de NLBB. De NLBB heeft ook overleg met het SIOB en verdedigt hier de belangen vanuit onze vereniging namens de braillelezers. Koen geeft aan dat hij het wel heel informatief vindt om vandaag rechtstreeks met braillegebruikers contact te hebben.

Kosten en budget

Koen geeft aan dat hij minimaal 2 fte nodig zou hebben om de braille op een hoger kwaliteitsniveau te krijgen. Hans Smit vraagt zich af hoeveel budget er is voor de brailleproductie. Hoe is dit inzichtelijk en hoe wordt dit besteed? Koen antwoord dat er twee geldstromen van OCW naar Dedicon zijn voor de algemene en studie- en vakproductie (JOZ Jeugd Onderwijs Zorg). Binnen het economisch veld van het efficiënt produceren en leveren van braille zou de doelgroep een essentiële rol moeten spelen. Als enige grote producent van braille in Nederland heeft Dedicon een monopolie dat door niemand, behalve de gebruikers, ter discussie wordt gesteld. Koen vindt dus zeker belangrijk dat er een dialoog is en dat er iets met de opmerkingen van vandaag wordt gedaan.

Regels voor het brailleren

De werkgroep zou graag willen dat de regels voor het brailleren eenduidig en inzichtelijk worden. Ook hoe er intern bij Dedicon wordt gewerkt. Een overzicht van “regels voor het brailleren in Nederland” moet op website(s) en als naslagwerk te verkrijgen zijn.

Koen biedt aan hieraan mee te werken en teksten aan te bieden voor de website www.louisbraille.nl . Dit punt zal eerst worden gecheckt met het Loket of dit op hun site moet komen.

Overige punten van het lijstje

Toepassing Nederlandse nieuwe standaard in brailleboeken van vóór 2005. Is dit mogelijk in een handeling door te voeren of door bij het printen de printer anders in te stellen? Ton geeft aan dat dit niet zo eenvoudig werkt. Koen wil hier wel een “pilot’ van maken en kijken om hoeveel titels het gaat en wat het gaat kosten.

Hans Smit vindt het vervelend dat alles wordt teruggebracht naar financiën en dat hierdoor vaak de problemen niet worden opgelost.

Aanvragen van brailleboeken in het buitenland. Vanaf wanneer? Wat is de procedure?

Koen legt uit dat er veel veranderd is op internationaal vlak met de uitgeversrechten op het gebied van braille en dat het makkelijker wordt om wereldwijd uit te lenen. Dedicon heeft allerlei internationale contacten en zal zich kandidaat stellen als “Trusted intermediair” voor de Nederlandse belangen. Koen vindt het erg ambitieus om op wereldniveau brailleboeken te gaan bestellen en legt namens Dedicon nu alleen Europese contacten. Concreet zijn er nu alleen contacten met het Belgische Luisterpunt en worden daar boeken aangekocht.

Alfabetten in vreemde talen, welke zijn er en hoe komt men eraan? Vereiste is dat je staat ingeschreven als klant bij studie en vak en voor deze dienst betaald. De werkgroep vindt dat de alfabetten via één Loket beschikbaar zouden moeten zijn.

Koen geeft aan dat de alfabetten die gemaakt zijn onder studielectuur vallen en dat de aanvragers aan de regels voor inschrijving bij Educatief moeten voldoen. Als het gaat om het laten maken van alfabetten zal hiervoor betaald moeten worden en dan ziet Koen de NLBB als externe opdrachtgever die hiervoor de rekening krijgt.

De werkgroep vindt dit geen goede oplossing en zal de scherpe grens tussen studie- en vak aan de orde stellen in het overleg met het SIOB.

Februari 2011

Omdat de werkgroep geen antworod heeft ontavnegen op de gestelde vargen zijn de vragen opnieuw samengevat en aan DEdicon gestuurd met de vraag om een reactie:

. Dit zijn de punten waarop de werkgroep geen reactie heeft ontvangen:

a) De toepassing van de nieuwe standaard op boeken geproduceerd vóór 2005. De werkgroep wil graag een serieuze reactie van Dedicon hoe de oude boeken, als het gaat om braille, kunnen worden verbeterd en aangepast aan de nu geldende regels van de standaard. Is het bijvoorbeeld mogelijk dit alleen te doen met boeken op het moment dat ze worden aangevraagd?

b) Dedicon levert tekst aan met de regels voor het brailleren en de regels voor het afbreken van de banden.

c) Dedicon geeft aan de werkgroep door wat de NUV voor concrete problemen heeft met leveren van bronbestanden aan mensen met een leesbeperking.

d) De werkgroep wacht op een antwoord op de vraag waarom de in de boeken geplaatste symbolenlijsten niet altijd consequent worden toepast en hoe Dedicon dit probleem denkt aan te pakken.

e) De werkgroep heeft gevraagd of uitgezocht kan worden hoe de ervaring is in het buitenland met het afbreken van de banden en of hieruit iets te leren valt. Wanneer kunnen we dit antwoord verwachten?

Daarnaast zouden we Dedicon informatie aangeleverd krijgen voor de website over braille:

Wat doet Dedicon aan braille productie?

Welke diensten biedt Dedicon Educatief m.b.t. braille.

Hoe kan de NLBB verwijzen naar Dedicon en haar dienstverlening en haar informatie over productie?

Februari 2011:

Antwoorden van Dedicon aan werkgrope Braille Kwaliteit:

De toepassing van de nieuwe standaard op boeken geproduceerd vóór 2005. De werkgroep wil graag een serieuze reactie van Dedicon hoe de oude boeken, als het gaat om braille, kunnen worden verbeterd en aangepast aan de nu geldende regels van de standaard. Is het bijvoorbeeld mogelijk dit alleen te doen met boeken op het moment dat ze worden aangevraagd?

De intrede van nieuwe tekens uit de informatica en het soms los omspringen met leestekens (afkortings- en zinspunten) heeft aanleiding gegeven tot de vernieuwing van de braille standaard. Met ingang van 1 september 2005 is op aanwijzing van een Vlaams-Nederlandse braille werkgroep het Braille schrift aangevuld met een 69 nieuwe niet-letter of cijfergebonden brailletekens en heeft men afgesproken in Ned-Vlaamse taalgebied weer op eenzelfde eenduidige manier met taaltekens om te springen. De bekendste toegevoegde tekens zijn de @, de €, de _ en de ). Vanaf 1 september 2005 gebruiken de Vlamingen en de Nederlanders weer op een eenduidige manier een eenvormig brailleschrift.

Dedicon heeft zich vanaf de invoering van de nieuwe standaard hieraan geconformeerd. Voor de invoering van de 2005 standaard produceerde Dedicon de braille boeken nog met behulp van het tekstverwerkingsprogramma WP. Dit hield in dat, nadat de elektronische tekst in WP goed bevonden was, er een conversie naar braille werd gedaan. Deze elektronische braille file is als apart bestand in het archief opgeslagen. Het zijn dus gefixeerde braillebestanden en lastig aan te passen. Een toevoeging van een woord of teken in het bestand doet de regels opschuiven, hierdoor kunnen de vervolgpagineringen ook weer gaan schuiven. Eigenlijk moeten dan alle paginanummers en bandsplitsingen opnieuw worden bijgesteld. Kortom: Het is zeer arbeidsintensief en de benodigde WP-tools en WP - kennis zijn ook niet meer makkelijk voorhanden.

Sinds april 2005 is Dedicon overgegaan naar een andere productiemethodiek welke inhoudt dat de braille bestanden gebaseerd zijn op een automatische conversie van een XML bestand. Aanpassingen in het XML bestand zijn eenvoudiger te maken en leiden direct tot een aanpassing in het braille bestand dat gegenereerd wordt ten behoeve van de brailleprint, inclusief alle paginanummers en bandovergangen. Alle in XML geproduceerde boeken zijn conform de 2005 braille standaard.

Met de huidige productietechnieken is het verstandiger (en misschien zelfs goedkoper) het boek geheel opnieuw te brailleren dan om te proberen op onderdelen aanpassingen in het oude braille bestand te maken. In ieder geval zal het eindresultaat beter zijn. Het eindresultaat is ook toekomstbestendiger omdat het nieuw gecreëerde XML bestand gemuteerd kan worden en dan automatisch tot een aangepast braillebestand leidt.

Indien een her-uitgave van een aantal oudere titels gewenst is, zou dit als een aanbeveling aan het Loket aangepast-lezen gedaan kunnen worden. Het Loket is verantwoordelijk voor de collectievorming en kan beslissen of bepaalde titels uit de collectie opnieuw geproduceerd moeten worden. Deze herproductie zou dan onderdeel vormen van de normale productiequota die Dedicon geacht wordt te maken. Indien dat ongewenst is, moeten er extra fondsen/gelden gevonden worden om de herproductie te realiseren.

2. Dedicon levert tekst aan met de regels voor het brailleren en de regels voor het afbreken van de banden.

Regels voor het afbreken van banden: Zoals bekend gebeurt het splitsen op basis van automatische routines. Hiervoor is een uitgebreid algoritme opgesteld. In principe wordt hiermee gezocht naar geschikte plekken om af te breken zoals hoofdstukken en paragrafen, maar wel binnen zekere grenzen, bijvoorbeeld binnen 5 pagina’s. Het volledige algoritme voor het afbreken van banden, zinnen, woorden en formules is toegevoegd als bijlage. Hierbij moet aangetekend worden dat het algoritme gebruik maakt van bepaalde opmaaktekens (tags) in de XML. Sommige tags worden standaard altijd toegepast (bijvoorbeeld de tag voor hoofdstuk), andere tags zijn meer van toepassing op studieboeken en worden niet altijd toegepast in algemene lectuur. Samengevat: de verfijning in de afbreekregels is afhankelijk van de mate van rijkdom van documentopmaak.

Zoals met vele algoritmes kunnen ook hier “bugs”op treden. Voorbeelden van verkeerd of onhandig afbreken zijn informatief en kunnen leiden tot verbetering van enerzijds het algoritme, en anderzijds verbetering van de documentopmaak.

Het is niet geheel duidelijk wat NLBB bedoelt met “regels voor het brailleren. Wat we hier volgt is een korte beschrijving van de opmaak van het door Dedicon geproduceerde braille boek. Wellicht voldoet deze.

Volledigheid

In principe wordt het boek van kaft tot kaft gebrailleerd en worden er geen redactionele of didactische bewerkingen gepleegd. In het brailleboek worden een aantal elementen standaard toegevoegd: Titelblad, Inhoudsopgave (van de band) en Symbolenlijst (indien er tekens voorkomen die in de symbolenlijst behoren)

Titelblad

Op het titelblad staan vermeld: titel van het boek, de auteur(s) , jaar van print , bandnummer. Op het titelblad van laatste band, staat de vermelding “laatste band”.

De inhoudsopgave van de brailleband

Na het kopje van hoofdstuk of paragraaf volgen er in de brailleversie twee paginanummers: de zwartdruknummering en de braillenummering. De inhoudsopgave, indien aanwezig in het originele boek, wordt in zijn geheel overgenomen.

Alle inhoudopgaven van de braillebanden staan in de laatste brailleband van het boek nogmaals vermeld.

De symbolenlijst

In de brailletekst komen soms tekens voor die niet zo veel gebruikt worden. Indiens symbolen voorkomen in het boek is de symbolenlijst standaard opgenomen in de eerste band, na de inhoudsopgave.

Paginavermelding en paginaovergangen

Standaard staat op de eerste regel van een braillebladzijde in het midden de nummering van de originele pagina en rechts de nummering van de brailleversie.

Als er op een braillebladzijde een paginaovergang is, zijn er in het midden twee nummers vermeld.

Verwerking van noten

De noten worden in de brailleband meestal direct verwerkt in de tekst, na het eind van de alinea. Het kan dus voorkomen dat er na een alinea meerdere noten verklaard worden.

Banddikte, bladspiegel en splitsing

De gemiddelde dikte van een brailleband is tussen de 50 en 65 braillepagina’s. Bij uitzondering, b.v. door opnemen van titelblad en inhoudsopgave, kan de band enkele bladen dikker zijn.

De bladgrootte bedraagt standaard A4 formaat, er wordt tweezijdig geprint

Marge linkerblad: 1,0 cm links, 3,8 cm rechts

Marge rechterblad: 2,8 cm links, 2,0 cm rechts

Er zijn 26 regels tekst per pagina, inclusief de regel met paginanummering.

Er zijn 27 braille karakters per regel.

De splitsingen tussen braillebanden liggen bij een hoofdstuk of paragraaf. Indien dit niet mogelijk is wordt gesplitst een alinea.

Printen, binden, en verzenden

De braille pagina’s worden met twee nietjes aan elkaar geniet.

De brailleband wordt voorzien van wikkel met adresgegevens van de lener. De titel en het bandnummer zijn leesbaar in braille zonder dat de wikkel hoeft te worden verwijderd.

3. Dedicon geeft aan de werkgroep door wat de NUV voor concrete problemen heeft met leveren van bronbestanden aan mensen met een leesbeperking.

De uitgevers zijn bezorgd voor piraterij. Een elektronisch leesbaar bestand is ook voor zienden interessant. Zeker nu de uitgeversmarkt zich voorbereidt op elektronisch lezen en uitgeven. Het circuleren van brailleboeken, - voor de ziende wereld een soort van geheimschrift,- is in vergelijking daarmee van een geheel andere en onschuldige orde. In de onderhandelingen proberen we dan ook aan te tonen dat er geen (of weinig) concrete voorbeelden van piraterij bekend zijn. En mochten deze zich voordoen deze meestal niet zijn terug te voeren op misbruik door de doelgroep. Een introductie van het zogenaamde “watermerk” in de digitale bestanden zal de traceerbaarheid van misbruik verbeteren en daarmee hopelijk ook de bereidheid van uitgevers mee te werken aan een vorm van elektronisch lezen door de doelgroep.

4. De werkgroep wacht op een antwoord op de vraag waarom de in de boeken geplaatste symbolenlijsten niet altijd consequent worden toepast en hoe Dedicon dit probleem denkt aan te pakken.

Als dit zo is, dan heeft Dedicon een fout gemaakt. Graag ontvangen wij voorbeelden van boeknummers waarin dit zich heeft voorgedaan.

5. De werkgroep heeft gevraagd of uitgezocht kan worden hoe de ervaring is in het buitenland met het afbreken van de banden en of hieruit iets te leren valt. Wanneer kunnen we dit antwoord verwachten?

Intern navraag levert op dit moment geen resultaat. We weten het simpelweg niet. Wel is het zo dat Dedicon samen met de Scandinavische landen gezien wordt als de voorhoede van organisaties die de braille productie op moderne geautomatiseerde processen gebaseerd hebben. Dit zegt natuurlijk nog niks over de tevredenheid van de braille lezers in die landen.

April 2011:

De werkgroep heeft een bijeenkomst gehad met medewerkers van de producent Dedicon over de kwaliteit van braille. Er is uitgebreid gesproken over de fouten bij het afbreken tussen de banden, scanfouten en de onduidelijke regels die worden gehanteerd als standaard bij het brailleren. De werkgroep blijft op haar standpunt dat het aantal fouten in de brailleboeken moet worden teruggebracht en dat er duidelijkheid moet komen in de wijze van produceren. De standaard voor braille, ook voor vreemde talen, moet in de boeken of elders terug te vinden zijn. De werkgroep heeft een nieuwe reactie egstuurd aan Dedicon waarin zij de producent een aantal vorostellen doet. Lees hier de brief